Geplaatst door Schrijver Flip van Doorn was niet direct van plan om een boek te schrijven over Zeeland. Maar een redacteur tipt hem, en gaandeweg blijken er verschillende familiebanden te zijn. Dus ligt er nu een boek: Zeeland. Flip heeft het ook nodig dat een onderwerp waar hij over schrijft zijn leven raakt, zegt hij in Boek aan zee. Tegelijk houdt hij Zeeuwen een spiegel voor: durf anders te denken.
Wat: Zeeland, de geschiedenis van een landschap en zijn bewoners
Wie: Flip van Doorn
Uitgegeven door: Thomas Rap
Contact met de schrijver: Website Flip van Doorn
ISBN: 9789400412002
Flip woont in Friesland, en schreef eerder onder meer over die provincie, en over België. Het idee van de redacteur om Zeeland bij de kop te pakken “kwam voor mij een beetje uit de lucht vallen. Hij wrikte wel iets bij me los. Ik ben eens gaan zoeken wat een reden kan zijn om over Zeeland te schrijven.”
-Lees verder onder de podcast-
BELUISTER de podcast door op de pijl te drukken
Een familieband blijkt een mooie aanleiding. “Mijn oma vertelde eens dat haar vader uit Zierikzee kwam.” Bij het onderzoek “kwam ik terecht in regentenfamilies in Zierikzee die daar 200 jaar lang de stad bestuurd hebben. Dus ik zat er meteen vol in. Er kwam zoveel los dat ik dacht: oké, ik heb genoeg reden om een boek over Zeeland te maken.”
Van Krijn naar Hedwige
In Zeeland vertelt Flip de geschiedenis aan de hand van tien personages. “Ik heb gekeken naar wat bepalende episodes waren, en ben gaan kijken wie die periode representeert. Door middel van het verhaal van die persoon kan ik ook het tijdperk belichten.”
-Lees verder onder de foto-
De hoofdstukken zijn ruim opgezet. Ze houden zich niet aan de provinciegrens of het leven van de hoofdpersoon. Dat maakt het boek boeiend. In het hoofdstuk ‘Krijn’, over de neanderthaler die te boek staat als eerste Zeeuw ooit, vertelt Van Doorn over de plekken waar nu zee is, en je in de tijd van Krijn kon lopen. Hoe is het eilandenrijk eigenlijk ontstaan?
Hoofdstuk ‘Marie’ beschrijft aan de hand van Marie Tak van Poortvliet hoe de omgeving van Domburg uitgroeit tot kunst- en badplaats, maar ook hoe de kuur-cultuur in Europa een vlucht neemt.
Meest Zeeuwse
En ‘Nehalennia’, over de godin die de zeevarenden beschermde, is voor Van Doorn aanleiding om langs de hele Schelde te fietsen, van de bron in Frankrijk tot de plek waar die in de zee stroomt bij Colijnsplaat (ja, de Oosterschelde, want voorheen was er helemaal geen Westerschelde).
-Lees verder onder de foto-
“Nehalannia is misschien wel de meest Zeeuwse van alle hoofdpersonen”, zegt Flip. Een jaar of tweeduizend geleden werd bij Colijnsplaat voor haar een heiligdom neergezet. “Die stond waarschijnlijk bij een zoetwaterbron, die min of meer aan de monding lag van de Schelde.” Later is het door de Oosterschelde verzwolgen. “Toen kwam het idee: als ik Nehalennia wil begrijpen, dan moet ik de Schelde begrijpen.” Dus fietst hij de hele Schelde af. “Nehalennia is inderdaad een sleutelhoofdstuk, en zegt heel veel over Zeeland in een bredere zin.”
Opdracht
Wat Zeeland boeiend maakt is dat Flip niet alleen een geschiedenisles geeft, maar ook een link legt naar nu. Zoals in het hoofdstuk ‘Hedwige’, vernoemd naar de hertogin die de naam gaf aan de Hedwigepolder; ooit landbouwgebied en na een felle discussie toch ontpolderd zodat eb en vloed er nu doorheen spoelen.
-Lees verder onder de foto-
Daar zit ook een soort opdracht. “Als je kijkt naar de oudste kaarten van Zeeland dan is de situatie niet te vergelijken met nu. In de loop van de eeuwen wisselen zee en land elkaar af. Waar de Ooster- en Westerschelde zijn, was vroeger land. Plekken die zee waren zijn nu ingepolderd.
Wisselpolders van nu
“Dat spel wordt door de eeuwen heen steeds gespeeld. Zee en land. Alleen na de laatste watersnoodramp is met de aanleg van de Deltawerken geprobeerd om zee en land scherp af te kaderen. Dat gaat naar mijn idee heel erg in tegen het karakter van Zeeland, waarin dat spel van zee en land door de eeuwen heen zo centraal staat.”
Waarmee Flip de link legt met de discussie nu van wisselpolders: stukken land laten overspoelen zodat er steeds meer laagjes slib op komen en het uiteindelijk de kust versterkt.
“We zien nu toch ook dat het niet werkt als je de zee helemaal afblokt. Land klinkt in en verdroogt. Daar moeten de Zeeuwen iets mee. Ik verbeeld me niet dat ik de wijsheid in pacht heb. Maar ja, ik wil wel mensen aan het denken zetten.”
